Rozprawa doktorska Doroty Pliszki pt. „Analogiczna jedność przymierza w teologii objawienia Ericha Przywary”, wykonana na Papieskim Wydziale Teologicznym Collegium Bobolanum w Warszawie, jest pogłębioną analizą jednej z najważniejszych koncepcji teologicznych XX wieku. Praca, przygotowana pod kierunkiem o. dr. hab. Michała Palucha OP, przedstawia nie tylko fundamentalne założenia myśli Przywary, lecz również kontekst historyczny i filozoficzny, który kształtował jego wizję teologii. Autorka podejmuje złożony temat przymierza w chrześcijańskim objawieniu, odwołując się do pojęcia analogii bytu jako mostu łączącego Boga i stworzenie. Słowa kluczowe to: analogia bytu, przymierze, teologia objawienia, Erich Przywara, Sobór Laterański.
Do pobrania
Praca doktorska jest dostępna do pobrania w dwóch wersjach językowych.
Głównym celem rozprawy jest rekonstrukcja koncepcji „analogicznej jedności przymierza”, która w myśli Przywary tworzy spójną strukturę, pozwalającą na głębsze zrozumienie chrześcijańskiej doktryny. Autorka przeprowadza szczegółową analizę, śledząc historyczne źródła analogii bytu, pokazując jej znaczenie w odniesieniu do przymierza Starego i Nowego Testamentu. Praca Pliszki ukazuje, jak Przywara, czerpiąc z bogatej tradycji filozoficznej i teologicznej, od Augustyna po Tomasza z Akwinu, tworzy koncepcję, która łączy metafizykę i teologię objawienia, ujawniając strukturę relacji między Bogiem a światem.
Rozdział poświęcony Soborowi Laterańskiemu IV przedstawia ten okres jako punkt odniesienia dla Przywary. Jego teologia jest w znacznym stopniu odpowiedzią na debatę soborową z 1215 roku, szczególnie w odniesieniu do relacji między wiarą i filozofią. Pliszka omawia, jak decyzje soboru, szczególnie w polemice z gnozą Joachima z Fiore, ukształtowały sposób myślenia Przywary o przymierzu. W kontekście analogii bytu, Przywara nawiązuje do rozróżnienia między naturą a łaską, pokazując, że różnice między Starym a Nowym Przymierzem są kluczowe dla właściwego rozumienia teologii objawienia.
Jednym z centralnych tematów rozprawy jest wcielenie Chrystusa jako najpełniejszy wyraz analogicznej jedności przymierza, ujęty w koncepcję „przedziwnej wymiany” (admirabile commercium). Pliszka przedstawia wizję Przywary, według której wcielenie jest aktem Bożej miłości, wyrażającym więź między stworzeniem a Stwórcą. Autorka analizuje, w jaki sposób Przywara dostrzega w tej relacji fundamenty dla współczesnej teologii – zarówno w kontekście osobowym, jak i kosmicznym.
Rozprawa Doroty Pliszki stanowi znaczący wkład w polską i europejską teologię, rzucając nowe światło na koncepcje Ericha Przywary. Dzięki pogłębionym badaniom autorki, myśl niemieckiego jezuity nabiera uniwersalnego charakteru, stanowiąc inspirację dla współczesnych badań nad teologią przymierza, relacją wiary i filozofii oraz miejscem człowieka w stworzonym świecie.